ΚΛΑΔΟΣ:
«Πρόληψη της Βίας»
Η βία είναι μια εκδήλωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, που έχει συχνά απασχολήσει θεωρητικούς και ειδικούς. Η αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων συμβαδίζει με την αύξηση της βίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ, 2001) η διαπροσωπική βία θα ανέλθει το 2020 από τη 19η στην 12η θέση ως αιτία θανάτου παγκοσμίως (520.000 θάνατοι το χρόνο ή 1400 κάθε μέρα).
Η βία εκδηλώνεται και με νέους τρόπους όπως ο
διαδικτυακός εκφοβισμός (cyber bullying), μέσω της
δημοσίευσης προσωπικού υλικού του ατόμου, χωρίς την
έγκρισή του, με σκοπό τον εξευτελισμό.
Η οικογένεια και το σχολείο φαίνεται να πλήττονται
περισσότερο από τα φαινόμενα βίας. Θύμα οικογενειακής
βίας θεωρείται το κάθε πρόσωπο, μέλος στην οικογένεια,
στην οποία τελέσθηκε η βίαιη πράξη. Σύμφωνα με το φαύλο
κύκλο της βίας, τα θύματα βίας μεταβιβάζουν τη βία
διαγενεαλογικά (Knopp, 1984), γίνονται δηλαδή οι
αυριανοί θύτες, στο σχολικό περιβάλλον και στη
οικογενειακή τους ζωή.
Ειδικότερα στο σχολικό περιβάλλον, που στόχος δεν είναι η ξερή απόκτηση γνώσεων αλλά η κοινωνικοποίηση και η διαμόρφωσης της κοινωνικής ταυτότητας του μαθητή, παρατηρούνται έντονα φαινόμενα βίας και παραβατικότητας. Η σχολική βία και άλλες μεμονωμένες εκδηλώσεις βίας που εκδηλώνονται μέσω του σχολικού εκφοβισμού (bullying) μπορεί να καταλήξουν σε εκδήλωση παραβατικής συμπεριφοράς (π.χ βανδαλισμός της σχολικής περιουσίας).
«Ένα άτομο υφίσταται εκφοβισμό στο σχολικό περιβάλλον αν αυτός/αυτή εκτίθεται επανειλημμένα σε αρνητικές ενέργειες από ένα ή περισσότερα άτομα. Ο εκφοβισμός προϋποθέτει “έναν” θύτη (το άτομο ή την ομάδα που διαπράττει τις αρνητικές ενέργειες ή επιδεικνύει επιθετικότητα) και ένα θύμα ή “στόχο του εκφοβισμού” (το άτομο που υφίσταται την επίθεση). Το θύμα είναι ο στόχος της επίθεσης και παραμένει κοινωνικά αποκλεισμένο και σχετικά αδύναμο απέναντι στην επίθεση αφού δε μπορεί να αντιδράσει στις προκλήσεις του δράστη» (Olweus, 1997).
Η γενικότερη εκδήλωση συλλογικής βίας, διαπράττεται από
μεγαλύτερες ομάδες ανθρώπων και μπορεί να διακριθεί σε
κοινωνική, πολιτική και οικονομική βία. Εκδηλώνεται με
τους παρακάτω τρόπους:
Α)με τη συντελεστική επιθετικότητα,
Β)με τη παράνομη επιθετικότητα που αντιβαίνει στους
νόμους και στους κανονισμούς
Γ)με την εχθρική επιθετικότητα η οποία αποσκοπεί στο να
βλάψει σωματικά η ψυχικά άλλα άτομα ή να προκαλέσει
καταστροφικές και εγκληματικές ενέργειες.
Στόχοι του Κλάδου:
Ο κλάδος «Πρόληψη της Βίας» αναλαμβάνει τη διενέργεια μιας σειράς δράσεων αναφορικά με την πρόληψη και τη ψυχοεκπαίδευση σε περιστατικά βίας με τις εξής μορφές:
- Πρόληψη στα σχολεία,
- Συμβουλευτική γονέων για την πρόληψη της βίας
- Ενημέρωση για την αντιμετώπιση των περιστατικών βίας, στους αρμόδιους φορείς όπως η αστυνομία, τα δικαστήρια καθώς και φορείς ψυχικής υγείας
- Ψυχοεκπαίδευση – Συμβουλευτική Οικογενειών
- Ομάδες Ψυχοεκπαίδευσης Ανδρών με θέμα την ενδοοικογενειακή βία: αυτοβεβαιωτική συμπεριφορά και διεκδίκηση με τρυφερότητα
Στελέχωση κλάδου
Επιστημονικά υπεύθυνοι : Χαρίτου Φατούρου Μίκα,
Χαλιμούρδας Θοδωρής
Επιστημονική ομάδα: Ματσούκα Έφη, Πασαλάρη Ευδοκία,
Χαλιμούρδα Στέλλα (ψυχολόγοι)
Νομική Σύμβουλος: Μηλιώνη Φωτεινή
Επιστημονικοί συνεργάτες:
Ψυχίατρος: Ιστίκογλου Χρήστος
Ψυχολόγοι: Κεραμιδά Έφη, Τόπα Μαρία, Υφαντή Πένυ
Κοινωνική λειτουργός: Κουρέτα Κατερίνα
Νομική Σύμβουλος: Ασπασία Πιτσαρή
Ενδεικτική Βιβλιογραφία – Αναφορές
Αρτινοπούλου, Β. (2001). Βία στο σχολείο. Αθήνα:
Εκδόσεις Μεταίχμιο
Γιωτάκος, Ο. & Τσιλιάκου Μαρία (επιστ. επιμ.) (2008), Ο
κύκλος της κακοποίησης: Ενδοοικογενειακή Βια, Σεξουαλική
Κακοποίηση, Trafficking, Bullying. Αθήνα: Αρχιπέλαγος.
Craft, M., & Craft, A., (1984) Mentally Abnormal
Offenders. London: Bailliere Tindall.
Intimate Partner Abuse and Relationship Violence Working
Group (1997) Intimate Partner Abuse and Relationship
Violence USA
Knopp, F.H. (1984) Retraining Adult Sex Offenders:
Methods and Models Syracuse: Safer Society Press.
Lester, D. & Lester, G. (1942) Crime of Passion: Murder
and the Murderer USA: Nelson Hall
Μeth, R. & Pasick, R.,(2000) Άνδρες σε θεραπεία:
Πρόκληση για Αλλαγή. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Νέστορος Ι. (1996) Η επιθετικότητα στην οικογένεια, στο
σχολείο και στην κοινωνία. Αθήνα Ελληνικά Γράμματα.
Olweus D. (1996) Bully/victim problems in school
Prospects, 26 (2), 331-359
David Putwain & Aidan Sammons (2002) Psychology and
Crime, Routledge modular psychology series, East Sussex
Τατά Αρσέλ, Τ., Χαρίτου-Φατούρου Μ. & Αδαμάκη Θ. (επιστ.
επιμ.) (2008) Καταργώντας τα εμπόδια: Συμβουλευτική και
ενδυνάμωση γυναικών. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Vir Tyagi, S. (1998) Risk Assessment of Male Batterers,
Education Wife Assault Newsletter, 9.
Χαρίτου-Φατούρου, Μ. (2003) Ο Βασανιστής ως όργανο της
κρατικής εξουσίας. Ψυχολογικές καταβολές. Αθήνα:
Ελληνικά Γράμματα.
Χαρίτου-Φατούρου, Μ., Ζαφειρίδης Φ., (2006, 2011),
Πιλοτική Πρόταση: Σχολεία Συνεργατικής Μάθησης και
Πρόληψης, Τμήμα Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
Young, J., Klosko, J. & Weishaar, M. (2008). Θεραπεία
Σχημάτων, Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Άλλες αναφορές - Ιστοσελίδες
Ντοκιμαντερ: «Το ξύλο δεν βγήκε από τον παράδεισο», Doc
on air, συμπαραγωγή: EBU, ERT, UR, RTBF, CZ, Television
Catalunya, παραγωγή UR
http://www.who.int/topics/violence/en/
http://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/world_report/factsheets/ft_violencealcohol.pdf
